Waterreductie in productieproces van HEINEKEN-brouwerij Den Bosch

De HEINEKEN-brouwerij in Den Bosch is al jaren dé innovatiebrouwerij van HEINEKEN Netherlands Supply. Op allerlei vlakken past HEINEKEN innovaties toe om processen te verbeteren. Om kosten te reduceren, maar óók vanuit een sterke maatschappelijke verantwoordelijkheid en het streven naar een duurzamer productieproces. MPM’er Charles van der Splinter heeft het laatste jaar leidinggegeven aan deze procesverbeteringen. Zijn laatste project, voordat hij gaat genieten van een welverdiend pensioen, is komen tot een forse waterreductie in de productieprocessen.

Onderaardse rivier

Een liter bier bestaat voor 90 tot 95 procent uit water. Charles: “De brouwerij in Den Bosch pompt water uit de grond. Uit een onderaardse rivier van grondwater. De kostprijs van dat water is relatief erg laag. Maar wanneer je als HEINEKEN-concern ook duurzaam wilt zijn en je verantwoordelijkheden naar de maatschappij zwaar wilt laten wegen, kijk je kritisch naar je energieconsumptie, je CO₂-uitstoot én uiteindelijk óók je waterverbruik.”

Hoge standaarden

 “10 jaar geleden hadden we rond 6 liter water nodig voor 1 liter bier. Nu is het onmogelijk om te komen tot 1 liter water voor 1 liter bier. Want na iedere batch bier moet een tank worden gereinigd. Tussen de transporten door, bijvoorbeeld van brouwhuis naar vergistingstank, worden alle leidingen gereinigd. De standaarden die HEINEKEN zichzelf op dit punt heeft gesteld, zijn erg hoog. Daarom zul je altijd meer water gebruiken dan je aan bier produceert. HEINEKEN heeft de ambitie om naar 2,9 liter water voor 1 liter bier in 2030 te gaan en daar zijn al mooie en grote stappen in gezet. Die besparingen hebben we bij brouwerij Den Bosch gerealiseerd door te kijken naar processen, technieken en mensen.”

Benchmark

“Aan het begin van het proces hebben we een plan van aanpak en deployment gemaakt. HEINEKEN werkt met een Energie en Water benchmark, waarin vergelijkbare HEINEKEN-brouwerijen overal ter wereld naast elkaar worden gezet. Dan ga je kijken en vergelijken: hoe doen andere brouwerijen het; waar staan zij met hetzelfde productportfolio en dezelfde aantallen geproduceerde hectoliters per jaar? Waarom heeft een andere brouwerij minder liters water nodig om 1 liter bier te produceren? Hoeveel water gebruik je in het hele productieproces zelf: in het brouwhuis, in de vergistingskelders etc.? Op basis van die benchmark formuleer je je eigen target per afdeling en per installatie. Wat moet er anders om tot een verdere waterreductie te komen? Waar zitten de grootste verschillen in die benchmark? Die pak je als eerste aan en daarna volgt de rest.”

Spoelen

Hoe pak je dat dan aan? Charles: “We werken op verschillende fronten tegelijk. Het kan zijn dat je je processen anders moet inrichten. Een voorbeeld: 10 jaar geleden spoelden we de tanks en de transportleidingen op basis van aannames. Het is zonneklaar dat die volledig schoon moeten zijn voor een volgende batch bier. Er mag van geen microbesmetting meer sprake zijn. Tegenwoordig bemonsteren we veel vaker. Als dan blijkt dat er geen microbesmettingen zijn geconstateerd, stoppen we het spoelen terwijl we 10 jaar geleden op basis van die aannames nog even door zouden zijn gegaan.”

Mindset

Behalve de processen werken ook de techniek en de mensen mee om tot waterreductie te komen. Charles: “Soms kan een heel kleine ingreep enorm veel schelen. Een voorbeeld: uit hygiëneoogpunt spuiten we met de waterslang gangen en kelders schoon. Door op de slang een simpele nozzle te zetten – zo’n ding kost nog geen 2 euro per stuk – kun je wel hetzelfde bereiken met veel minder water. Dat doet wat met de mindset van je medewerkers. Dan worden ze steeds meer bewust van hun waterverbruik.”

Zuiver

“Dus soms is het een kwestie van een kleine aanpassing in een proces of aan een installatie. Soms is het een kwestie van het kopiëren van best practices. En soms zet je innovatieve technieken in als het andere te weinig helpt. Wat die innovatieve technologieën betreft: we kunnen nog veel bereiken met het zuiveren van ons afvalwater. Die technologieën zijn tegenwoordig zo enorm verfijnd. Misschien kunnen we in de toekomst het hele reinigingsproces – nog steeds net zo uitgebreid bemonsterd als nu op microbesmettingen – uitvoeren met effluent.”