De paradox van de finish – grip houden in de eindfase

Nederland is inmiddels grotendeels voorzien van glasvezel voor snel internet voor huishoudens en bedrijven. Een van de partijen die daaraan voor een belangrijk deel heeft bijgedragen, is DELTA Fiber. Het bedrijf begon meer dan 20 jaar geleden met internet in Zeeland en breidde zijn werkzaamheden sindsdien uit in Nederland. Bij grote projecten geldt vaak de paradox van de finish. MPM’er Emile Baltussen kent die werkelijkheid van binnenuit. Al ruim vier jaar houdt hij zich voor DELTA bezig met onder andere contractmanagement bij de grootschalige aanleg van glasvezelnetwerken.

Prestatie van formaat

Emile: “De uitrol van glasvezel in Nederland bevindt zich in een nieuwe fase. De nadruk is verschoven van ontwikkeling, opschaling en aanleg, naar afronding, overdracht en beheer. Juist dan zijn scherp project- en contractmanagement, goede afstemming en grip op complexiteit onmisbaar.”

Begin 2026 lag bij miljoenen woningen in Nederland een glasvezelkabel tot in de meterkast, en een groot deel daarvan is ook daadwerkelijk aangesloten. De Autoriteit Consument & Markt concludeerde eerder al, dat Nederland bij het huidige tempo ruim voor 2030 grotendeels verglaasd kan zijn. Een prestatie van formaat, maar ook een operatie die op het einde niet eenvoudiger wordt.

Grip op kosten

Want voordat de glasvezelinfrastructuur wordt aangelegd, zijn de contracten gesloten met aannemers voor engineering en aanleg. Als eenmaal de handtekening is gezet, en vaak al vooraf, gaan ze aan de slag. Emile: “Kabelinfrastructuur aanleggen klinkt rechttoe rechtaan. Dat doe je het liefst in een strakke lijn van A naar B met het laagste risico op onaangename verrassingen. Maar de praktijk laat een ander beeld zien. Een beschermde diersoort die zich bevindt in een terrein waar we willen graven. Een provincie die aanvullende eisen stelt bijvoorbeeld aan boren onder een waterweg. Een gemeente die vanuit veiligheidsperspectief meer verkeersbegeleiders eist tijdens de graafwerkzaamheden. Of een eigenaar van een perceel die alsnog geen toestemming geeft om daar te graven of te boren. Daar sta je niet zo gauw bij stil, maar elk van deze situaties kan zomaar leiden tot forse extra kosten.”

Direct voelbaar

Emile vertelt het als iemand die het allemaal heeft meegemaakt. En dat hééft hij ook. “Glasvezelnetwerken aanleggen is een complex gebeuren, waarin je te maken hebt met veel partijen en complicerende situaties. Als daardoor de ontworpen kabelroute of de toegepaste boortechniek aangepast moet worden, leidt dat tot extra kosten. Uiteindelijk komt dan de vraag op tafel: wie betaalt de rekening? En deze vraag wordt het scherpst gesteld aan het einde van het project.”

Aannemers nemen de opdracht aan op basis van vaste prijscontracten. In hun prijs verwerken zij vooraf de kosten van engineering, aanleg en risico’s. Dat maakt de onderhandelingen scherp. Tegenvallers horen bij het werk. Maar in de eindfase van een project worden die tegenvallers direct voelbaar wanneer de kosten hoger blijken te zijn dan in het contract is afgesproken.”

Complexiteit in historie

“Langdurende projecten krijgen hun eigen dynamiek. Medewerkers wisselen, teams veranderen en kennis verdwijnt deels uit de organisatie. Juist dan wordt dossierkennis belangrijk. Wie weet wat er eerder is afgesproken, kan sneller beoordelen wat nog openstaat en wat al is vastgelegd. Varianten en uitzonderingen stapelen zich op. Dat geldt in het bijzonder voor de financiële afhandeling van restpunten en eindafrekeningen. Discussies worden scherper, omdat de belangen groot zijn en de dossiers omvangrijker. De complexiteit zit niet in het werk zelf, maar in de historie.”

Na ruim vier jaar weet Emile wat in de contracten staat en waar hij ontbrekende kennis snel kan vinden. Dat levert hem een belangrijk voordeel op in lastige discussies. “Voordat ik in gesprek ga, zorg ik ervoor dat ik weet wat er op papier is gezet, waar ik naartoe wil en waarom. Als de opdrachtnemer met goede inhoudelijke argumenten komt, kan mijn beoordeling ook 180 graden wijzigen. Maar altijd alleen op basis van feiten.”

Grip houden wanneer het project afbouwt

In de eindfase van het glasvezelprogramma, waarbij alle projecten aflopen en de organisatie afschaalt, wordt het project complexer en belangrijker om scherp te sturen. Emile vat het zelf graag samen met een eenvoudige metafoor. “Stel dat een afdeling één kast vol werk heeft. Is die kast te klein, dan komt er een tweede bij. Maar als je wilt afschalen, moet die tweede kast weer weg, terwijl het werk niet direct verdwijnt. Dan moet je kijken hoe je dat werk met minder capaciteit toch kunt blijven doen. Precies daarin zit mijn rol: zorgen dat afspraken, historie en business case samenkomen, zodat we ook in de eindfase grip houden op kosten en uitvoering.”

Na ruim vier jaar merkt hij dat zijn dossierkennis daarbij steeds waardevoller is geworden. Niet alleen voor het oplossen van discussies, maar ook voor het voorkomen ervan. En juist dat maakt de samenwerking van contract-, projectmanagement en aannemer aan het einde van een groot project misschien wel belangrijker dan aan het begin.